Phương pháp tính position size cho cổ phiếu Việt Nam

Last updated: 2026-05-13

Tài liệu này trình bày ba phương pháp tính số cổ phiếu tối ưu cho lệnh mua (long) trên TTCK Việt Nam, kèm các điều chỉnh đặc thù VN.

1. Fixed Fractional (Phương pháp mặc định)

Công thức

rủi_ro_VND      = quy_mô_tài_khoản × %_rủi_ro / 100
rủi_ro_mỗi_CP   = giá_entry − giá_stop
shares_thô      = rủi_ro_VND / rủi_ro_mỗi_CP
shares_cuối     = floor(shares_thô / 100) × 100   ← làm tròn lô 100

Ví dụ

Tài khoản 1 tỷ VND, mua VIC giá 45,000 stop 42,000, rủi ro 1%:

• Rủi ro VND: 1,000,000,000 × 1% = 10,000,000 VND
• Rủi ro mỗi CP: 45,000 − 42,000 = 3,000 VND
• Shares thô: 10,000,000 / 3,000 = 3,333
• Shares cuối: 3,300 CP (làm tròn xuống lô 100)
• Vị thế: 3,300 × 45,000 = 148,500,000 VND
• Rủi ro thực: 3,300 × 3,000 = 9,900,000 VND (0.99% — hơi thấp hơn target do làm tròn)

Khi nào dùng

• Là mặc định cho mọi giao dịch swing
• Khi bạn có niềm tin về setup nhưng không có dữ liệu thống kê cụ thể
• Đơn giản, đủ tốt cho 90% trường hợp

Hướng dẫn % rủi ro

%rủi ro	Đối tượng	Cảnh báo
0.5%	Newbie, account < 200tr VND	Rất an toàn nhưng kết quả phẳng
1.0%	Mặc định cho swing trader có kỷ luật	Tối ưu cho hầu hết
1.5%	Trader có hệ thống chứng minh win-rate > 50%	Cần kỷ luật cao
2.0%	Hiếm, chỉ khi setup A+ tuyệt đối	Một chuỗi 5 lệnh thua = −10% account
>2%	Không khuyến nghị	Một chuỗi 10 lệnh thua = −20%+

2. ATR-Based (Volatility-Adjusted)

Khái niệm

ATR (Average True Range) đo độ biến động trung bình của cổ phiếu trong N phiên (thường 14). Cổ phiếu biến động mạnh cần stop xa hơn → ít CP hơn.

Công thức

stop_distance   = ATR × ATR_multiplier   (thường ×2.0)
stop_price      = giá_entry − stop_distance, làm tròn theo bước giá VN
rủi_ro_mỗi_CP   = stop_distance
shares          = floor((rủi_ro_VND / stop_distance) / 100) × 100

Ví dụ

Tài khoản 500tr VND, mua HPG giá 28,000, ATR=800, multiplier=2.0, rủi ro 1%:

• Stop distance: 800 × 2.0 = 1,600 VND
• Stop price thô: 28,000 − 1,600 = 26,400 → làm tròn xuống tick 50 → 26,400
• Rủi ro VND: 5,000,000
• Shares thô: 5,000,000 / 1,600 = 3,125
• Shares cuối: 3,100 CP
• Vị thế: 86,800,000 VND
• ⚠️ Kiểm tra giá sàn HPG: floor = 28,000 × 0.93 = 26,040 → 26,050 (làm tròn lên tick 50). Stop 26,400 > floor 26,050 → OK

Khi nào dùng

• Cổ phiếu volatile (biotech VN, cổ phiếu speculative)
• Khi bạn muốn stop "thoáng" với mã có swing rộng
• Khi setup là breakout từ vùng tích luỹ (stop thường ATR×1.5)

Hướng dẫn ATR multiplier

Multiplier	Loại setup	Lý do
1.0×	Mean reversion, đặt cược nhanh	Stop chặt, win rate cao bù lỗ nhỏ
2.0×	Trend follow / breakout	Mặc định
2.5×	Position trade dài hạn	Cho phép pullback sâu
3.0×+	Long-term hold	Stop xa, ít bị shake-out

Cảnh báo VN-specific

Vì biên độ tối đa hàng phiên là 7-15%, nếu ATR × multiplier > biên_độ × entry_price, stop của bạn sẽ không thể hiệu lực trong phiên giảm sàn (vì giá ngừng tại sàn). Skill sẽ cảnh báo nếu stop_price < floor_price.

3. Kelly Criterion

Công thức

W = win_rate (xác suất thắng, 0-1)
R = avg_win / avg_loss (tỷ lệ win/loss bình quân)

Kelly% = W − (1 − W) / R
Half-Kelly% = Kelly% / 2   ← khuyến nghị thực tế

Ví dụ

Win rate 55%, avg win 2.5R, avg loss 1.0R:

• R = 2.5 / 1.0 = 2.5
• Kelly = 0.55 − (1 − 0.55) / 2.5 = 0.55 − 0.18 = 0.37 (37%)
• Half Kelly = 18.5%

Với tài khoản 1 tỷ VND, half-Kelly đề nghị risk budget = 185 triệu VND cho toàn bộ portfolio, không phải mỗi lệnh.

Khi nào dùng

• Khi bạn có ít nhất 30-50 lệnh thống kê win-rate và R-multiple đáng tin
• Để xác định risk budget tổng cho portfolio, không phải mỗi lệnh
• Trader có hệ thống ổn định và journal đầy đủ

Cảnh báo

• Không bao giờ dùng full Kelly thực tế — biến động vốn rất mạnh
• Half-Kelly vẫn nắm ~75% growth với độ biến động thấp hơn nhiều
• Nếu Kelly% âm (W − (1−W)/R < 0) → hệ thống có expected value âm, không nên trade
• Win-rate cao có thể do survivorship bias — kiểm tra lại data

4. So sánh

Phương pháp	Ưu	Nhược	Phù hợp
Fixed Fractional	Đơn giản, ổn định, dễ kỷ luật	Không tính volatility	Mặc định mọi trader
ATR-Based	Tự điều chỉnh theo volatility	Cần dữ liệu ATR; phức tạp hơn	Mã volatile, breakout
Kelly	Toán học tối ưu	Cần data thống kê chính xác	Trader có hệ thống ổn định

Khuyến nghị: Dùng Fixed Fractional 1% làm mặc định. Chuyển sang ATR khi cổ phiếu rõ ràng volatile. Dùng Kelly để xác định tổng risk budget portfolio, sau đó phân bổ về Fixed Fractional cho từng lệnh.

5. Ràng buộc portfolio (áp lên mọi phương pháp)

Max position per stock (mặc định 10%)

max_shares_by_pos = (account × max_pos% / 100 / entry_price)
                    → round down to lot of 100

Max sector exposure (mặc định 30%)

remaining_sector = max_sector% − current_sector%
max_shares_by_sector = (account × remaining_sector / 100 / entry_price)
                       → round down to lot of 100

Tổng portfolio heat (khuyến nghị 6-8%)

Tổng rủi ro mở (sum of all final_risk_vnd trên mọi vị thế đang mở) không nên vượt 6-8% account.

Thứ tự áp dụng

shares = min(
  risk_based_shares,
  max_position_shares,
  max_sector_shares,
  available_cash_shares
)

Ràng buộc nào chặt nhất → quyết định size cuối. Skill sẽ đánh dấu binding_constraint.

6. Quy tắc VN-specific bổ sung

Làm tròn lô 100

shares_cuối = (shares_thô // 100) * 100

Luôn floor, không bao giờ round hay ceil. Lý do: làm tròn lên có thể vượt risk budget; rủi ro tăng > target.

Stop dưới giá sàn = nguy hiểm

Nếu stop_price < floor_price của phiên đầu sau khi mua, biên độ sẽ chặn lệnh cắt lỗ → bạn có thể chịu lỗ 7-15% trong phiên đầu trước khi exit được. Skill phải cảnh báo.

Có 2 lựa chọn khi gặp tình huống này:

1. Lùi stop lên trên giá sàn (chấp nhận stop xa hơn, ít CP hơn)
2. Giảm size sao cho rủi ro tối đa (đến floor) vẫn nằm trong budget

Tính phí và thuế vào break-even

Lợi nhuận thực = lãi gộp − phí mua − phí bán − thuế bán (0.1%) Break-even ≈ giá entry × (1 + 0.4%) khi phí 0.15%/lệnh. Một lệnh "đi ngang" nhỏ thực ra âm sau phí và thuế.

T+2.5 và quản trị vốn

• Tiền dùng mua hôm nay chỉ về sau khi bán → T+2 (~chiều)
• Nếu định trade rotational nhanh, dự phòng cash flow tránh thiếu vốn
• "Ứng trước tiền bán" mất ~0.04%/ngày — đắt cho holding ngắn

7. Checklist trước khi đặt lệnh

• Đã xác định setup rõ ràng (breakout / pullback / VCP / earnings)?
• Đã tính số CP theo Fixed Fractional 1%?
• Stop có nằm trên giá sàn của phiên đầu?
• Đã làm tròn xuống lô 100?
• Vị thế ≤ 10% account?
• Tổng exposure ngành ≤ 30%?
• Total portfolio heat (open risk) ≤ 6-8%?
• Có ghi lại thesis vào journal?
• Biết phải kiểm tra gì để invalidate setup?